Thiên kiến người sống sót là gì: chuyện máy bay của Abraham Wald và người "gặp may"
Ta chỉ nghe chuyện người thành công, ít khi nghe người thất bại theo cùng cách. Bài giải thích thiên kiến người sống sót qua chuyện Wald và ví dụ đời thường.
#xác suất đời thường
Chuỗi ngẫu nhiên trông như có quy luật: vì sao may rủi hay đến thành từng đợt
Tung đồng xu 100 lần, khả năng có một chuỗi sáu lần liền cùng mặt là khoảng 80%. Ngẫu nhiên thật vốn vón cục, nên xui hay hên đến thành đợt không có gì lạ.
Sét có đánh hai lần vào một chỗ không: câu nói quen thuộc và điều vật lý trả lời
Người ta nói sét không đánh hai lần một chỗ để an ủi người gặp rủi. Thực tế sét đánh lặp lại rất thường. Bài giải thích vì sao, và câu nói nên hiểu thế nào.
Tung đồng xu có thật sự 50/50 không: vật lý của sấp ngửa và những lần tung kỷ lục
Đồng xu tung tay có xu hướng nhẹ rơi đúng mặt lúc bắt đầu, khoảng 51 trên 100. Bài kể các lần tung hàng nghìn, hàng trăm nghìn lần và cách chia công bằng thật s
Đi máy bay hay đi xe máy rủi ro hơn: so sánh rủi ro cho đúng và vì sao ta sợ nhầm
Nhiều người sợ đi máy bay nhưng phóng xe máy hằng ngày không lo. Bài giải thích vì sao rủi ro phải tính theo quãng đường, thời gian, và vì sao nỗi sợ hay đặt nh
Vì sao hàng mình xếp luôn chậm, xe buýt luôn vừa chạy: xác suất của những lần xui vặt
Chọn hàng nào cũng chậm, ra trạm là xe vừa đi, bạn bè ai cũng đông bạn hơn mình: những cái xui vặt này có lời giải xác suất rõ ràng, không phải do mình đen.
Xác suất đời thường: trùng hợp có hiếm không
Chuyện một phần nghìn có xảy ra với mình không: phép tính "ít nhất một lần"
Một chuyện chỉ một phần nghìn mỗi ngày, lặp cả năm thì khả năng gặp ít nhất một lần khoảng 31%. Bài dạy phép tính ít nhất một lần, quy tắc số 3 và lỗi cộng xác
Nghịch lý ngày sinh: vì sao chỉ cần 23 người là dễ có hai người trùng sinh nhật
Lớp 40 học sinh gần như chắc có hai bạn trùng sinh nhật, nghe như phép lạ mà chỉ là phép đếm cặp. Bài tính tay từng bước và chỉ ra chỗ trực giác hụt.
Trùng hợp ngẫu nhiên có hiếm không: luật những con số thật lớn và chuyện khó tin
Vừa nhắc đã gặp, mơ thấy rồi thành thật, gặp người quen nơi xứ lạ: trùng hợp khó tin xảy ra thường hơn ta nghĩ. Bài giải thích bằng phép đếm và ví dụ tính tay.
Hồi quy về trung bình: vì sao sau lần xuất sắc thường kém đi, sau lần tệ lại khá lên
Điểm thi cao vọt rồi tụt, được khen xong làm kém, bị mắng xong làm tốt hơn: phần lớn là hồi quy về trung bình, không phải vận đen hay tác dụng của lời mắng.